Moestuin en Voedselbos
Samen met Anja bezitten we sinds november 2011 een leuk stukje grond, ongeveer 40 km van waar we wonen. Het stuk is totaal 1,8 hectare. De helft daarvan is gemengd bos: voornamelijk eiken en dennen. De rest was grasland en een rijbak van de lokale ponyclub. Op het grasland hebben we fruitbomen aangeplant en een aanzienlijk deel van het grasland heb ik omgevormd tot een moestuin. Die is met 1600m^2 enorm. Onze grond is geen ideale akkerbouwgrond, maar wordt met de jaren wel steeds beter. Paardenmest, lavagruis, bentoniet op tijd water geven (half geautomatiseerd) en hard werken levert resultaat. Het lukt ons steeds vaker meer te verbouwen dan we zelf op kunnen eten. Voor het merendeel van de groentes hoeven we niet meer naar de supermarkt.
We hebben over de honderd eetbare gewassen in de tuin. Van het merendeel hebben we ook werkelijk kunnen eten maar er zijn ook wel gewassen waar we nog nooit opbrengst hebben gehad.
Naast de eetbare dingen hebben we ook een overvloed aan allerlei soorten bloemen en planten voor de mooi. We hebben er een klein kasje bij, een tuinhuisje voor de opslag van gereedschap een een soort van tiny house op wielen. Dit huisje is heel goed geisoleerd en uitgerust met een kacheltje zodat een winteravond ook nog prettig kan verlopen.
Onze bodem is moeilijk: het is zanderige, zure en snel uitgedroogde grond in de Peel. Gelukkig hebben we elektriciteit en kunnen we grondwater versproeien.
| Wat | Bijzonderheden |
| aardappelen | verschillende rassen. niet te veel vroege en wat meer late aardappelen. |
| zoete aardappelen | Groeit prima, mooi gewas met vele goede eigenschappen. Maar het zit niet erg in ons systeem om er veel van te eten. |
| sperziebonen | Argus, onze favoriet. Gewoon uit het pakje van de winkel. |
| Limabonen | Enorme witte droogbonen van eigen doorkweek. |
| red kidney beans | De bekende rood-bruine droogbonen. Eigen doorkweek. |
| zwarte boontjes | kleine zwarte droogboontjes. Ook eigen doorkweek. |
| tuinbonen | Gaan niet altijd goed bij ons. Vaak worden de plantjes door muizen en vogels in het kiemstadium opgegeten. |
| capucijners | Veel werk om te doppen maar doen het goed. En blijven in de vriezer ook lekker. |
| sugersnaps | Een wat dikkere versie van het bekende peultje. Is wel in te vriezen. |
| peultjes | niet al te veel. Ze zijn vers gekookt heerlijk, uit de vriezer is het slappe hap. |
| pompoenen | Butternut (flespompoen) en de Hokaido voor soep en ovengerechten. Sinds kort hebben we ook pompoenen voor de pompoenpitten: 'oliepompoen'. |
| courgettes | gele en groene courgette. We kopen het zaad vanwege de kans op kruisingen met de pompoenen. |
| meloenen | Verschillende soorten suikermeloen maar ook watermeloen gaat goed als het langdurig flink warm is. Watermeloen heeft helemaal niet zo veel water als dat de naam suggereert. |
| mais | Suikermais en popcornmais. Gemakkelijk gewas. |
| gele, roze, en rode uien | Gele van het ras Sturon of Stutgarter. Roze: Ptusjka Rdeca, rode van het ras Piroska. We poten een paar kg aan pootgoed. |
| sjalotten | Red Sun en Longor |
| lente uitjes | We winnen zaad van de lente uitjes en zaaien deze steeds weer opnieuw uit |
| bieslook | Dit zaait zich zelf uit en af en toe scheuren we een pol en verzetten die. |
| chinese look | Dit is een beetje woekerspul. Het zaait zich gemakkelijk uit een worden stevige diep gewortelde planten. We onderdrukken deze een beetje. |
| Sint-Jansui | Dit is een sterk smakend uitje dat uitsluitend vegetatief (verdelen van klisters) te vermeerderen is. Eetbaar in het voorjaar, net als de bewaaruien minder worden. |
| knoflook | In de kleuren wit en roze. Wit is sterk van smaak, bewaarbaar tot en met februari, roze is wat subtieler maar veel langer te bewaren. Ik teel > 1000 bollen per jaar. |
| olifantlook | Ook wel bekend in Toscane als Aglione. Enorme tenen die aan knoflook doen denken maar meer smaken naar prei. Is daar ook nauwer mee verwant. |
| prei | Ideaal voor in de herfst en winter |
| daslook | We hebben een beetje daslook op verschillende plekken in onze tuin. Onze grond is niet erg geschikt voor ze, maar op de wat koelere vochtige plekken doen ze het wel. |
| wortel | Twee soorten, zomerwortels en winterwortels |
| pastinaak | Makkelijke groente om te telen en lekker makkelijk te bewaren |
| radijs | Ieder voorjaar weer. |
| rettich | Gaan soms goed, soms wat aantasting door koolvlieglarfjes in de wortel. |
| bieten | Altijd twee soorten. Egyptische platronde en Cylindra. |
| asperge | We hebben weer een nieuwe rij van ca. 8 meter. Dit jaar verwachten we de eerste oogst. |
| witte kool | Natuurlijk, ook voor fermentatie tot zuurkool |
| rode kool | idem |
| palmkool | Fantastisch! We kunnen bijna het hele jaar wel wat oogsten. Minestronesoep gaat heel goed met cavolo nero. |
| boomkool | Een bijzonder meerjarig gewas. Het blad is wel wat stevig. Onze kippen hebben altijd vers blad. |
| boerenkool | Gemakkelijk gewas op onze grond maar we vinden palmkool lekkerder. |
| spruitjes | Zijn bij ons tot nog toe geen enorm succes geweest. We kunnen af een toe een klein maaltje eten. |
| koolrabi | Doen het altijf goed, maar ik moet opletten niet te veel in eens te zaaien. Anders veel tegelijk oogstrijp en langer laten staan maakt ze niet beter. |
| broccoli | Doet het altijd fantastisch goed! |
| bloemkool | Een keer geprobeerd, deceptie. Veel blad, enorme plant nooit een begin gezien van een bloemkool. Nog een keer te proberen. |
| sla | Heel makkelijk. Anja kreeg ooit een 'moestuintje' van Albert Heijn met eikenbladsla, deze zaait zich sindsdien steeds spontaan uit, en ik verzamel ook wat zaad om wat gericht te kunnen kweken. |
| andijvie | Ook makkelijk. Ook de andijvie zaait zich zelf uit, het winnen van zaad is lastiger dan van sla. |
| zuring (Rumex acetosa) | Een met wat grotere bladeren dan de volgende. Ook wel 'zurkel' genoemd. |
| zuring | Een kleine zuring met friszurige blaadjes. |
| bloedzuring (Rumex sanguineus) | Eenjarig gewasje dat zichzelf uitzaait. |
| zwartmoeskervel | Fijn bladgewas juist voor in de winter als er op dat vlak niet veel is. |
| amsoi | Ook wel mosterdblad genoemd. Zaait zich zelf uit. |
| winterpostelein | Bizar spul. Nooit gezaaid, is opeens gekomen. Nu ieder koud seizoen her en der aanwezig. Onkruid dat we zouden kunnen eten maar Anja houdt er niet van. |
| zomerpostelein | Ook dit hebben we nooit gezaaid. Begint te kiemen als de temperatuur hoog is. Is hardnekkig als je het wilt bestrijden, maar het is wel lekker. |
| aubergine | Doen het zo in de open lucht prima! Ook goed te drogen |
| paprika | Hebben we nooit genoeg. We maken er saus van, drogen ze en vriezen ze in |
| spaanse peper | Ik droog ze en fermenteer ze tot tabasco |
| madame Jeanette | Voor in de sambal surinaamse stijl |
| Carolina reaper | idem. |
| physalis | Duurt lang voordat het oogstrijp is maar dan ook overvloed. |
| tomaat coeur de boeuf | Voor soep en te drogen |
| tomaat pomodoro | voor soep en saus |
| tomaat snoeptomaatjes | Voor gelijk op te eten! |
| tamarillo | Ook bekend als boomtomaat. Dit jaar hadden we voor het eerst vruchtjes. Lekker! Wel lastig, moeten in enrome pot gekweekt en vorstvrij de winter door. |
| peterselie | Ieder jaar weer. |
| selderie | idem. |
| dille | Blijft bij ons meestal een erg kwetsbaar gewasje. |
| koriander | Voor het verse blad en zaad. Ik ben meer fan van de gedroogde zaadjes dan van het verse blad |
| venkel | Zaait zich ook gemakkelijk uit. Wordt bijna ieder jaar door de rupsen van de koninginnepage |
| lavas | Makkelijke plant, we hebben een behoorlijk bed om dat we het veel gebruiken. |
| komkommerkruid | Ook wel Borage, Bernagie genoemd. Blijft zich ook spontaan uitzaaien. |
| rozemarijn | We hebben een paar struiken. |
| gewone tijm | Altijd lekker. Het zaait zich spontaan uit en we geven de planten een plekje. |
| bergtijm | We hebben een klein polletje. |
| salie | We hebben het maar doen er niet zo veel mee. |
| basilicum | Ieder jaar op bais van tweee biologisch voorgekweekte potten uit de supermarkt, splits de plantjes, zet ze in een rij. Pesto! |
| citroen melisse | Lekker voor in een thee |
| munt (diverse soorten) | Heel gemakkelijk te stekken. We hebben ook een spontane zaailing die ook lekker is. |
| saffraan | Ik heb zo'n 270 bolletjes gepoot, maar bloeien lang niet allemaal. In 2025 hadden we ca. 30 bloemen. |
| mierikswortel | Lekker pittig voor bij het inmaken op azijn of gewoon vers bij een hartige hap. Woekert wel als je niet streng optreedt! |
| franse dragon | heerlijk spul, ook heel makkelijk in een kruidenazijn. |
| laurier | We hebben een stuk of vijf boompjes van een paar meter hoog, groot genoeg om de winters te overleven en nog ca. 40 kleine zaailingen van vorig jaar. |
| sechuan peper | Het zijn nog zaailingen een stuk of tien. Zelf opgekweekt uit vruchtjes die in in 2024 kreeg van Wouter van Eck. |
| wilde citroen | De enige citrusboom die in Nederland zonder bescherming de winter doorkomt. We hebben twee kleine struikjes en een aantal gezaaid in potten. |
| artisjok | We hebben een stuk of 25 planten, ik hoop dat ze ze de winter doorkomen. |
| rabarber | Een strook van 4 meter rabarber, meer dan genoeg |
| witte aalbessen | hebben we maar een struikje van. |
| rode aalbessen | hebben we een enorm aantal van, ook verschillende rassen. |
| zwarte bessen | Genoeg om 15 liter sap van te krijgen. Ik fermenteer de bessen en maak er cassis siroop van |
| kruisbessen | Wel lekker, ons soort heeft wel overtuigende doorns. |
| blauwe bessen | We hebben zekker 5 rassen en flink wat struiken. Veruit de meeste bessen worden door de vogels gegeten, maar er blijft voor ons nog genoeg over. |
| wijnbes | Erg lekker vruchtje maar best een lastig gewas om in toom te houden. |
| honingbes | Flinke bossige struik, maar veel bessen hebben we vooralsnog niet gezien. Heeft kruibestuiving nodig. De paar bessen die ik had beantwoorden niet aan de naam. |
| aardbeien | Eigen afleggers. Voor siroop, geconfijt, jam, vriezer om later te gebruiken. We passen onze vakantie er voor aan! |
| framboos | Fantastisch! Wat niet meteen opgaat, gaat de vriezer in om later ijs van te maken. |
| herfstframboos | De gele. Lekker, maar sommige mensen snappen niet dat ze met hun gele kleur echt rijp zijn. |
| braam | We hebben een doornloze variant. We eten ze niet heel veel. |
| witte moerbij | Vijf boompjes uit zaadjes opgekweekt, afkomstig uit Roemenie of Iran, dat weet ik niet meer. Groeien op onze grond ontzettend langzaam.. |
| kiwi | Ook uit zaadjes op gekweekt. De laatste jaren zijn er twee struiken die gebloeid hebben, beide met mannelijke bloemen. De hoop is gevestigd op de andere twee. |
| granaatappel | Uit zaadjes opgekweekt door mijn broer Michiel. We hebben een stuk of 5 boompjes. |
| olijf | Een boompje staat in de volle grond, nog vijf in grote potten. Gaan dit jaar ook de grond in. |
| thee | De echte, camellia sinensis. In twee partijen gekocht, inmiddels vermeerderd tot 12 struiken. Levert ook echt lekkere thee en doet het uitstekend op de zure grond van ons. |
| hazelnoten | Drie cultivars gekocht en een heleboel zaailingen uitgepoot. |
| kastanjes | Verschillende zaailingen. Gewoon uit Berg en Dal maar ook uit de Turkse supermarkt. De droge periodes in 2025 hebben ze het erg moeilijk gemaakt. |
| walnoten | Een cultivar die moeizaam groeit en een behoorlijk aantal zaailingen uitgepoot. Walnoten hebben het moeilijk op onze grond. |
| pecannoten | Nou ja, een enkel boompje. Groeit erg langzaam. Gaat nog jaren duren.. |
| pistachenoten | Drie boompjes gekocht, nog een moeizam in leven. Onze grond is vermoedelijk te zuur voor ze. |
| amandelen | Verschillende pogingen ondernomen, ook met 'Robijn', feitelijk een kruising amandel/perzik. Ze doen het slecht op onze grond. |
| pijnboompitten | Nou ja, ik heb een boom (van velen) groot weten te krijgen. Duurt nog wel een paar jaar voor er pijnboompitten van komen. |
| kaki's | Twee soorten. |
| appels | Verschillende soorten voor de kruisbestuiving |
| nashiperen | We hebben nu een klein boompje. |
| peren | Verschillende soorten voor de kruisbestuiving |
| mispel | De gewone Europese mispel. Ieder jaar weer een overvloed! |
| loquat | Ook bekend als de Japanse wolmispel. Een aantal boompjes uit zaad op gekweekt. Mogelijk dat de grootste dit jaar gaat bloeien? |
| perziken | Een paar boompjes gekocht maar ook een paar spontane zaailingen gevonden in aan de noordzijde moestuin geplaatst. Daar zijn ze goed te verzorgen en groeien ze goed. |
| kweeperen | We hebben twee boompjes. Ze dragen ieder jaar weer enorm veel. Geweldig lekker om gelei van te maken. |
| vijgen | Ik heb heel veel stekken uitgepoot. In 2025 hadden we de eerste nog wat kleine vijgjes. Zal de komende jaren snel meer worden. |
| pruimen | Een paar boompjes voor de kruisbestuiging. Het ene jaar zoveel dat de takken afbreken, afgelopen jaar niet zo uitbundig. |
| kersen | We kunnen altijd genieten van hoe de kersen groeien, maar tegen de tijd dat ze rijp zijn, zijn ze weg. Onze gevederde kleine helpers.. |
Plaatjes die met onze tuin te maken hebben
